ભારતીય રિઝર્વ બેંક બદલાતા આર્થિક પરિદ્રશ્ય વચ્ચે મુખ્ય વ્યાજ દર સ્થિર રાખે છે

નાણાકીય નીતિ યથાવત: RBI રેપો રેટ પર યથાવત સ્થિતિ જાળવી રાખે છે

તાજેતરની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની બેઠક બાદના એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ તેના મુખ્ય નીતિ દર, રેપો રેટ, 5.25% પર યથાવત રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે. 6 ફેબ્રુઆરી, 2026, શુક્રવારે RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા દ્વારા સર્વસંમતિથી લેવાયેલા આ નિર્ણયે વૈશ્વિક અને સ્થાનિક આર્થિક પરિબળોના જટિલ આંતરસંબંધો વચ્ચે રાહત ચક્રમાં વિરામનો સંકેત આપ્યો છે.

MPC એ મેક્રોઇકોનોમિક પરિસ્થિતિઓ અને ભવિષ્યના આર્થિક માર્ગની વ્યાપક સમીક્ષા બાદ, તટસ્થ નાણાકીય નીતિ સ્થિતિ જાળવી રાખવાનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો. આ નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા રજૂ કરાયેલા કેન્દ્રીય બજેટ પછીની પ્રથમ નીતિ સમીક્ષા છે. ગવર્નર મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે અગાઉની નીતિની ચર્ચાઓ બાદ બાહ્ય આર્થિક દબાણો નોંધપાત્ર રીતે વધ્યા છે. જોકે, તેમણે તાજેતરમાં પૂર્ણ થયેલા વેપાર કરારોના હકારાત્મક પ્રભાવ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું, જે આર્થિક દૃષ્ટિકોણને વેગ આપવાની અપેક્ષા છે.

સત્તાવાર સૂત્રો અનુસાર, ગવર્નરે ઘરેલું ફુગાવા અને વૃદ્ધિની સંભાવનાઓમાં વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો, ભારતીય અર્થતંત્રને સ્થિતિસ્થાપક ગણાવ્યું. આગામી બે ત્રિમાસિક ગાળા માટે વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિમાં સુધારો થવાની સંભાવના છે. વધુમાં, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) ફુગાવાનો અંદાજ આશરે 2.1% રહેવાની ધારણા છે. આ 5 ડિસેમ્બર, 2025 ના રોજ મળેલી અગાઉની બેઠકથી વિપરીત છે, જ્યાં MPC એ નીતિ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કરીને વર્તમાન 5.25% સ્તર કર્યો હતો.

વ્યાજ દરના નિર્ણય સિવાય, RBI એ નાણાકીય સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતા વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે અનેક નિયમનકારી પહેલ પણ જાહેર કરી. આમાં લીડ બેંક ડેટાના વધુ અસરકારક સંચાલન માટે રચાયેલ એકીકૃત પોર્ટલની સ્થાપનાનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs) માટે શાખાઓ ખોલવાના નિયમોમાં છૂટછાટ આપવામાં આવશે. સેન્ટ્રલ બેંકે ચોક્કસ જોખમ ઘટાડવાના પગલાંઓ સાથે, રિયલ એસ્ટેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ (REITs) ને ધિરાણ આપવાની મંજૂરી આપવાની દિશામાં પણ સંકેત આપ્યો.

RBI એ અર્થતંત્રની ઉત્પાદક ધિરાણ જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા પૂરતા ભંડોળની ખાતરી કરીને, સક્રિય તરલતા સંચાલન માટે તેની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. સિસ્ટમ તરલતા સરેરાશ ₹75,000 કરોડ પર જાળવવામાં આવી છે, જેમાં RBI એ ડિસેમ્બર અને જાન્યુઆરીમાં તરલતા વધારવા માટે પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે. વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત મજબૂત રહ્યા છે, જાન્યુઆરીના અંત સુધીમાં $723.8 બિલિયન પર સ્થિર રહ્યા છે, જે અર્થતંત્રની બાહ્ય સ્થિરતા પર ભાર મૂકે છે.

દર સ્થિર રાખવાના નિર્ણયથી દેવાદારો માટે સાતત્ય મળવાની સંભાવના છે, જેમાં હાલના લોન વ્યાજ દરો ટૂંકા ગાળામાં સ્થિર રહેવાની અપેક્ષા છે. વિશ્લેષકો આગામી MPC નિવેદનો પર નજીકથી નજર રાખશે, ખાસ કરીને ફુગાવાના વલણો અને વૈશ્વિક આર્થિક વિકાસ અંગેના કોઈપણ સંકેતો માટે, જે આવતા મહિનાઓમાં નાણાકીય નીતિના માર્ગને પ્રભાવિત કરી શકે છે.