ભારતે સખત AI કન્ટેન્ટ લેબલિંગનો આદેશ આપ્યો છે, ડીપફેક દૂર કરવાના સમયને 3 કલાક સુધી ઘટાડ્યો છે

સરકારે નવા નિયમો સાથે AI-જનરેટેડ કન્ટેન્ટ પર પકડ મજબૂત બનાવી છે

ખોટી માહિતી અને દૂષિત સામગ્રીના પ્રસારને રોકવા માટેના નોંધપાત્ર પગલામાં, ભારત સરકારે તમામ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા જનરેટેડ કન્ટેન્ટને સ્પષ્ટ લેબલિંગ ફરજિયાત કરતા કડક નિયમો રજૂ કર્યા છે. 20 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજથી, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ અને ડિજિટલ એન્ટિટીઓએ AI દ્વારા બનાવેલ અથવા સંશોધિત કોઈપણ ઑડિયો, વિડિયો, ફોટા અથવા ગ્રાફિક્સને સ્પષ્ટપણે વોટરમાર્ક અથવા લેબલ કરવાની જરૂર પડશે. આ નિર્દેશનો હેતુ ડિજિટલ સ્પેસમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવાનો છે, જે વપરાશકર્તાઓ માટે અધિકૃત અને કૃત્રિમ રીતે જનરેટ કરેલ સામગ્રી વચ્ચેનો ભેદ પારખવાનું સરળ બનાવે છે.

નવા નિયમો કોમ્પ્યુટર અથવા એલ્ગોરિધમ્સમાંથી કોઈપણ આઉટપુટને સમાવિષ્ટ કરવા માટે વ્યાપકપણે વ્યાખ્યાયિત કરે છે જે વાસ્તવિક, સમાવિષ્ટ, ઓડિયો ફેબ્રીટેડ ઇમેજ અને ડીપ ફેબ્રીટેડ. જ્યારે રંગ સુધારણા અથવા મૂળભૂત અનુવાદો જેવા નાના સંપાદનોને બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે, ત્યારે કોઈપણ ફેરફાર જે ખોટા અથવા ગેરમાર્ગે દોરનારો રેકોર્ડ બનાવે છે તે આ નિયમોના કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય અદ્યતન AI તકનીકો દ્વારા ફેક ન્યૂઝ, બદનક્ષી અને છેતરપિંડીના વધતા જોખમનો સામનો કરવાનો છે.

સંશોધિત ફ્રેમવર્કનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક સામગ્રી દૂર કરવાની સમયમર્યાદામાં તીવ્ર ઘટાડો છે. પ્લેટફોર્મ્સે હવે નોટિફિકેશનના ત્રણ કલાકની અંદર ગેરકાયદેસર અથવા હાનિકારક માનવામાં આવતી ઓળખાયેલ AI-જનરેટેડ સામગ્રીને દૂર કરવી જોઈએ, જે અગાઉના 36-કલાકની વિન્ડોથી નોંધપાત્ર પ્રવેગક છે. આ ઝડપી પ્રક્રિયા નિર્ણાયક છે, કારણ કે સરકાર માને છે કે કાર્યવાહીમાં વિલંબ કરવાથી નુકસાનકારક સામગ્રીને વ્યાપકપણે ફેલાવવાની મંજૂરી મળે છે, જેનાથી ભરપાઈ ન થઈ શકે તેવું નુકસાન થાય છે.

વધુમાં, સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ તેમના વપરાશકર્તાઓને ઓછામાં ઓછા દર ત્રણ મહિને આ નિયમો વિશે જાણ કરવા ફરજિયાત છે. આ સૂચનાઓ સ્પષ્ટપણે વપરાશકર્તાઓને ચેતવણી આપશે કે ગેરકાયદેસર અથવા વાંધાજનક AI-જનરેટેડ સામગ્રીને શેર કરવાથી ભારતીય દંડ સંહિતા, POCSO એક્ટ અને IT એક્ટ સહિત વિવિધ ભારતીય કાયદાઓ હેઠળ ગંભીર દંડ થઈ શકે છે. પ્લેટફોર્મને AI-જનરેટેડ કન્ટેન્ટને ઓળખવામાં સક્ષમ ટેક્નોલોજીકલ ટૂલ્સનો અમલ કરવાની પણ જરૂર પડશે અને એ સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે આવા લેબલ્સ અથવા ડિજિટલ વોટરમાર્ક ટેમ્પર-પ્રૂફ છે.

સામગ્રીની અત્યંત સંવેદનશીલ શ્રેણીઓ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. બાળ જાતીય શોષણ, બિન-સહમતિ વિનાની ખાનગી છબી, શસ્ત્રો, હિંસા અને વ્યક્તિઓ અથવા ઘટનાઓના ડીપફેક વીડિયો દર્શાવતી AI-જનરેટેડ સામગ્રીને તરત જ બ્લોક અથવા દૂર કરવા માટે પ્લેટફોર્મ્સ જરૂરી છે. આ ચોક્કસ પ્રતિબંધોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળતા કંપનીઓ સામે ગંભીર કાર્યવાહીમાં પરિણમી શકે છે.

એઆઈ-જનરેટેડ કન્ટેન્ટ વિશે વપરાશકર્તાની ઘોષણાઓને ચકાસવાની જવાબદારી હવે પ્લેટફોર્મ પર જ વિસ્તરે છે, માત્ર વિશ્વાસથી આગળ વધીને. જો કોઈ પ્લેટફોર્મ આ સુધારેલા IT નિયમો, 2021નું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે, તો તે તેના 'સેફ હાર્બર' સુરક્ષાને ગુમાવવાનું જોખમ લે છે, જે તેને તેની સેવાઓ દ્વારા પ્રસારિત સામગ્રી માટે સીધા જ જવાબદાર બનાવે છે. આ ફેરફારો નવા ફોજદારી સંહિતા સહિત દેશના અપડેટેડ કાનૂની માળખા સાથે સંકલિત છે.

સરકારની ધારણા છે કે આ પગલાંઓ ગેરમાહિતીના ફેલાવાને ઘટાડીને ઑનલાઇન પ્લેટફોર્મમાં વધુ વિશ્વાસને પ્રોત્સાહન આપશે. જો કે, હવે ડિજિટલ કંપનીઓ પર મજબૂત શોધ તકનીકો અને સામગ્રી મધ્યસ્થતા પ્રણાલીઓમાં રોકાણ કરવાની જવાબદારી છે, જે ઓનલાઈન સામગ્રીના સંપૂર્ણ વોલ્યુમને જોતાં એક પડકારજનક કાર્ય છે.

સત્તાવાર સ્ત્રોતો અનુસાર

કેન્દ્ર સરકારે નિર્દેશો જારી કર્યા છે જેમાં સામાજિક મીડિયા પ્લેટફોર્મને AI-જનરેટેડ કન્ટેન્ટ પર સ્પષ્ટ વોટરમાર્ક લાગુ કરવાની આવશ્યકતા છે, જેમાં ગેરકાનૂની રીતે જાતીય શોષણ અથવા સામગ્રીનો દુરુપયોગ અટકાવવામાં આવે છે. આ વોટરમાર્ક્સને દૂર ન કરી શકાય તે રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. ઓડિયો, વિડિયો, ફોટા અથવા કોમ્પ્યુટર દ્વારા ઉત્પાદિત અથવા સંશોધિત ગ્રાફિક્સ સહિત માનવ-નિર્મિત અથવા કૃત્રિમ રીતે જનરેટ કરાયેલ તમામ સામગ્રી સ્પષ્ટપણે વોટરમાર્ક કરેલી હોવી જોઈએ. પ્લેટફોર્મ્સે ઓછામાં ઓછા દર ત્રણ મહિને વપરાશકર્તાઓને નિયમોના ઉલ્લંઘન માટે સંભવિત દંડ અંગે ચેતવણી આપવી જોઈએ, જેમાં એકાઉન્ટ સસ્પેન્શન અથવા સામગ્રી દૂર કરવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે. નોંધાયેલા ઉલ્લંઘનો માટે કાર્યવાહીની સમયમર્યાદા 36 કલાકથી ઘટાડીને ત્રણ કલાક કરવામાં આવી છે, સૂચના પર તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂર છે. આ નિયમોનો હેતુ ડિજિટલ મીડિયામાં સલામતી, પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવાનો છે, જે વપરાશકર્તાઓને કૃત્રિમ સામગ્રીથી અધિકૃતને અલગ કરવામાં સહાય કરે છે. ફેરફારો 20 ફેબ્રુઆરી, 2026 થી અમલમાં મૂકવા માટે સેટ છે અને ભારતના અપડેટેડ કાનૂની કાયદાઓ સાથે સંરેખિત છે.