૧૨ ફેબ્રુઆરી: ભારતીય ઇતિહાસમાં ક્રાંતિ, સુધારા અને ગૌરવનો દિવસ

મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતીની જન્મજયંતી

આજના દિવસે વર્ષ ૧૮૨૪માં ગુજરાતના મોરબી પાસેના ટંકારા ગામે સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતીનો જન્મ થયો હતો.

આર્ય સમાજ: તેમણે ૧૮૭૫માં આર્ય સમાજની સ્થાપના કરી અને સમાજમાં વ્યાપેલા અંધશ્રદ્ધા, મૂર્તિપૂજા અને કુરિવાજો સામે અવાજ ઉઠાવ્યો.

વેદો તરફ પાછા વળો: તેમનું સૂત્ર 'વેદો તરફ પાછા વળો' (Back to the Vedas) ભારતની સાંસ્કૃતિક ચેતનાને જગાડનારું સાબિત થયું.

સત્યાર્થ પ્રકાશ: તેમણે લખેલું આ પુસ્તક આજે પણ માર્ગદર્શક માનવામાં આવે છે. ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં અનેક ક્રાંતિકારીઓ તેમના વિચારોથી પ્રેરિત હતા.

બારડોલી સત્યાગ્રહ અને ગાંધીજીનો નિર્ણય

ભારતના આઝાદીના ઇતિહાસમાં ૧૨ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૨૨નો દિવસ એક મોટા વળાંક સમાન છે.

અસહકાર આંદોલનની સમાપ્તિ: ૪ ફેબ્રુઆરીએ થયેલા 'ચોરી-ચોરા' કાંડ બાદ હિંસાથી વ્યથિત થઈને મહાત્મા ગાંધીએ આજના દિવસે બારડોલીમાં મળેલી કોંગ્રેસની બેઠકમાં 'અસહકાર આંદોલન' (Non-Cooperation Movement) પાછું ખેંચવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી.

આ નિર્ણયથી ઘણા નેતાઓ નારાજ થયા હતા, પરંતુ અહિંસા પ્રત્યે ગાંધીજીની અડગતા સાબિત થઈ હતી.

ક્રાંતિકારી ગુલાબ કૌરનો જન્મદિવસ

ભારતીય સ્વતંત્રતાની લડાઈમાં વિદેશની ધરતી પરથી હુમલો કરનાર ગદર પાર્ટીના સક્રિય મહિલા સભ્ય માતા ગુલાબ કૌરનો જન્મ આજના દિવસે થયો હતો.

તેમણે પંજાબમાં અંગ્રેજો વિરુદ્ધ ક્રાંતિકારી સાહિત્ય વહેંચવાનું અને લોકોને સંગઠિત કરવાનું સાહસિક કાર્ય કર્યું હતું.

બ્રિટિશ લશ્કરની હાર અને પેશ્વા બાજીરાવનું સાહસ

મરાઠા ઇતિહાસની દ્રષ્ટિએ આ દિવસ ગૌરવશાળી છે.

૧૨ ફેબ્રુઆરી, ૧૭૭૯ના રોજ પ્રથમ એંગ્લો-મરાઠા યુદ્ધમાં મરાઠાઓએ બ્રિટિશ સેનાને હરાવી હતી, જેના પરિણામે અંગ્રેજોને 'વડગાંવની સંધિ' કરવાની ફરજ પડી હતી.