૧૩ ફેબ્રુઆરી: ભારતનો રાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ અને ઐતિહાસિક સ્મૃતિઓ

ભારતના 'નાઈટિંગેલ ઓફ ઈન્ડિયા' (ભારત કોકિલા) તરીકે ઓળખાતા સરોજિની નાયડુનો જન્મ ૧૩ ફેબ્રુઆરી, ૧૮૭૯ના રોજ થયો હતો. તેમના સન્માનમાં જ આ દિવસને ભારતમાં 'રાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

ક્રાંતિકારી નેતા: તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રથમ ભારતીય મહિલા પ્રમુખ (૧૯૨૫) હતા.

સ્વતંત્રતા સંગ્રામ: મીઠાના સત્યાગ્રહ અને ભારત છોડો આંદોલન દરમિયાન તેમણે જેલવાસ ભોગવ્યો હતો અને સ્ત્રીઓને ઘરની બહાર નીકળી દેશ માટે લડવા પ્રેરણા આપી હતી.

સાહિત્યિક પ્રદાન: તેમની કવિતાઓ આજે પણ વિશ્વભરમાં લોકપ્રિય છે. આઝાદી પછી તેઓ ઉત્તર પ્રદેશના રાજ્યપાલ બન્યા હતા, જે ભારતના પ્રથમ મહિલા રાજ્યપાલ હતા.

ભારતના રાજકીય ઇતિહાસમાં આ દિવસ એક મોટા વળાંક સમાન છે. ૧૩ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૩૧ના રોજ બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા સત્તાવાર રીતે દિલ્હીને ભારતની રાજધાની તરીકે જાહેર કરવામાં આવી હતી. આ પહેલા ભારતની રાજધાની કોલકાતા (કલકત્તા) હતી. લોર્ડ ઇરવિન દ્વારા નવી દિલ્હીનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે એડવિન લ્યુટિયન્સ અને હર્બર્ટ બેકર દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવેલી આધુનિક નવી દિલ્હીનું નિર્માણ પૂર્ણ થયું હતું.

૧૯૬૧માં આજના દિવસે ભારતીય વાયુસેનાએ તેની તાકાતમાં મોટો વધારો કર્યો હતો. સ્વદેશી બનાવટના પ્રથમ જેટ ફાઈટર HF-24 (મારુત) એ તેની પ્રથમ ઉડાન ભરી હતી. સંરક્ષણ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા તરફનું આ ભારતનું તે સમયનું સૌથી મોટું પગલું હતું.

જોકે આ આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ છે, પરંતુ ભારત જેવા દેશમાં જ્યાં રેડિયો એ આઝાદીની લડાઈ અને ગ્રામીણ વિકાસમાં મોટો ભાગ ભજવ્યો છે, ત્યાં આ દિવસનું મહત્વ વિશેષ છે. ૧૯૪૬માં યુનાઈટેડ નેશન્સ રેડિયોની સ્થાપનાના માનમાં આ દિવસ ઉજવાય છે.