સેક્શન 44AD: બેંકમાં જમા રોકડ સામે રક્ષણ આપતી ઢાલ

પ્રેઝમ્પટિવ ટેક્સેશન અને બેંક ખાતામાં રોકડ જમા

ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે કરદાતાઓ જ્યારે પ્રેઝમ્પટિવ ટેક્સેશન (Presumptive Taxation) એટલે કે સેક્શન 44AD હેઠળ રિટર્ન ફાઈલ કરે છે, ત્યારે પણ આવકવેરા વિભાગ દ્વારા બેંક ખાતામાં થયેલી રોકડ જમા રકમને લઈને પૂછપરછ કે નોટિસ આપવામાં આવે છે.

તાજેતરમાં ITAT કોલકાતાએ 'દીપ્યમન દત્ત વિરુદ્ધ ITO' ના કેસમાં એક ઐતિહાસિક ચુકાદો આપીને કરદાતાઓને મોટી રાહત આપી છે.

સમગ્ર મામલો

કરદાતા (અસેસી) કેટરિંગના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા હતા અને તેમણે આકારણી વર્ષ 2014-15 માટે સેક્શન 44AD હેઠળ પોતાનું રિટર્ન ફાઈલ કર્યું હતું. તેમણે અંદાજે ₹65.68 લાખના ટર્નઓવર પર 8% લેખે નફો દર્શાવ્યો હતો.

જોકે, આવકવેરા અધિકારી (AO) એ નોંધ્યું કે કરદાતાના બેંક ખાતામાં ₹68 લાખની રોકડ જમા થઈ છે. અધિકારીએ આ રકમને 'બિનહિસાબી આવક' ગણીને આખી રકમ કરપાત્ર આવકમાં ઉમેરી દીધી હતી.

ITAT નો મહત્વનો નિર્ણય

આ કેસ જ્યારે ટ્રિબ્યુનલ (ITAT) સમક્ષ પહોંચ્યો, ત્યારે માનનીય સભ્યોએ કાયદાકીય સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરતા નીચે મુજબના અવલોકનો કર્યા:

• હિસાબ રાખવાની મુક્તિ: સેક્શન 44AD નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નાના વેપારીઓને જટિલ હિસાબી ચોપડાઓ (Books of Accounts) રાખવામાંથી મુક્તિ આપવાનો છે.
• દરેક એન્ટ્રીનો ખુલાસો જરૂરી નથી: જો કરદાતાએ સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત દર (8% અથવા 6%) મુજબ નફો દર્શાવ્યો હોય, તો તેણે બેંકમાં જમા થયેલી દરેક રોકડ એન્ટ્રીનો સ્ત્રોત સાબિત કરવાની જરૂર રહેતી નથી.
• બેવડો ટેક્સ ન હોઈ શકે: જ્યારે વ્યવસાયનું ટર્નઓવર સ્વીકારવામાં આવે અને તેના પર પ્રેઝમ્પટિવ ધોરણે ટેક્સ ભરી દેવામાં આવે, ત્યારે તે જ રકમને ફરીથી 'બિનહિસાબી રોકડ' (Section 68/69) તરીકે ટેક્સ કરી શકાય નહીં.

ચુકાદાનો સારાંશ

ટ્રિબ્યુનલે પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટના 'સુરિન્દર પાલ આનંદ' ના જાણીતા કેસનો સંદર્ભ ટાંકીને જણાવ્યું કે, એકવાર કરદાતા સેક્શન 44AD પસંદ કરે છે, ત્યારે તેના વ્યવસાયિક વ્યવહારોની ઊંડી તપાસ કે દરેક બેંક એન્ટ્રીની વિગતવાર સમજૂતી માંગવી એ કાયદાની ભાવના વિરુદ્ધ છે.

પરિણામે, કરદાતા પર લાદવામાં આવેલો લાખો રૂપિયાનો ટેક્સ રદ કરવામાં આવ્યો હતો.

કરદાતાઓ માટે બોધપાઠ

જો તમે નાનો વ્યવસાય કરો છો, તો સેક્શન 44AD એક મજબૂત કાનૂની સુરક્ષા કવચ છે.

જો તમારો નફો અને ટર્નઓવર નિયમ મુજબ છે, તો બેંક ડિપોઝિટ બાબતે ગભરાવાની જરૂર નથી, પરંતુ તેની પાસે વ્યવસાયિક લાયસન્સ જેવા પુરાવા હોવા હિતાવહ છે.

આ ચુકાદો એવા તમામ વેપારીઓ માટે આશીર્વાદરૂપ છે જેમને બેંકમાં રોકડ જમા કરાવવા બદલ આવકવેરાની નોટિસો મળી રહી છે.