'માતૃદેવો ભવ:' થી વૃદ્ધાશ્રમ સુધી: ક્યાં ખોવાયા આપણા સંસ્કાર?

સુવર્ણ પાંજરામાં કેદ સંસ્કારો: એક હૃદયદ્રાવક સત્ય

શહેરના ચકચકિત વૃદ્ધાશ્રમોની ઊંચી દીવાલો પાછળ રોજ એક એવો ખેલ રમાય છે, જે આપણા સનાતન મૂલ્યોના પતનનો જીવતો જાગતો પુરાવો છે. જ્યારે આપણે 'હીન્દુ ધર્મ ખતરામાં છે' તેવી વાતો કરીએ છીએ, ત્યારે અસલી ખતરો આપણા પોતાના ઘરોમાં જ ઉછરી રહ્યો છે. તાજેતરના એક અહેવાલ મુજબ, ૮૦૦ થી વધુ વૃદ્ધો ધરાવતા એક પ્રીમિયમ આશ્રમમાં ૯૯% વડીલો એવા છે જેમને તેમના પોતાના જ સંતાનો ક્યારેય મળવા પણ નથી આવતા. આ માત્ર આંકડા નથી, પરંતુ 'માતૃદેવો ભવ:' અને 'પિતૃદેવો ભવ:' ના પવિત્ર સિદ્ધાંતોની થઈ રહેલી ખુલ્લી હત્યા છે.

ભૌતિક સમૃદ્ધિ વચ્ચે છળકતી ભાવનાત્મક ગરીબી

આધુનિક લક્ઝરી વૃદ્ધાશ્રમોમાં તમને ફાઈવ-સ્ટાર હોટેલ જેવી સગવડો, આરામદાયક પથારીઓ અને ૨૪ કલાક તબીબી સેવા જોવા મળશે. પરંતુ ત્યાં રહેતા વડીલોની આંખોમાં ડોકિયું કરશો તો એક એવી ભયાનક ઉદાસી દેખાશે, જે દુનિયાની કોઈ દોલત મિટાવી શકે તેમ નથી. સૌથી મોટી વક્રોક્તિ એ છે કે અહીં રહેતા મોટાભાગના વડીલો અત્યંત શ્રીમંત અને સુશિક્ષિત પરિવારોમાંથી આવે છે. જે સંતાનોએ વિદેશની સફરો કરી અને કરોડોના સામ્રાજ્ય ઉભા કર્યા, તેઓ પાસે માતા-પિતા માટે રવિવારની સાંજ પણ નથી. એક વૃદ્ધ માતાએ રડમસ અવાજે કહ્યું, "દીકરો દર મહિને આશ્રમની ફી નિયમિત મોકલી આપે છે, પણ વર્ષો વીતી ગયા એનો ચહેરો જોયાને. મારી નજર તો બસ એ જ આશામાં દરવાજા પર મંડાયેલી રહે છે."

ઉપેક્ષાના અદ્રશ્ય ઘાવ અને વલોપાત

જે હાથોએ પોતાનું પેટ કાપીને સંતાનોના સપના પૂરા કર્યા, તે જ સંતાનો જ્યારે તેમને પોતાના જીવનમાંથી સાવ ભૂંસી નાખે ત્યારે એક જીવતા જાગતા માણસની શી હાલત થાય? વૃદ્ધાશ્રમોમાં શારીરિક સારવાર ભલે ઉત્તમ હોય, પરંતુ જીવતાજીવત તરછોડાઈ જવાનો માનસિક આઘાત જીવલેણ હોય છે. મોટાભાગના વડીલોને અહીં ત્યારે જ ધકેલી દેવામાં આવે છે જ્યારે તેમની બીમારી આધુનિક પરિવારો માટે 'બોજ' અથવા 'અગવડતા' બની જાય છે. દીકરાના શિક્ષણ માટે ઘરેણાં ગીરવે મૂકનાર માતા અને દીકરીના લગ્ન માટે આખી જિંદગી ઘસાનાર પિતા, આજે પોતાની મેડિકલ ફાઈલ પકડીને એકલતામાં આંસુ સારી રહ્યા છે.

આધુનિકતાની આંધળી દોટમાં મૂળિયાં ભૂલેલી પેઢી

આપણે એવા હાઈ-સ્પીડ યુગમાં જીવીએ છીએ જ્યાં આખી દુનિયા મોબાઈલની એક ક્લિક પર હાજર છે, પરંતુ પોતાના જ લોહીના સંબંધો સાવ નિસ્તેજ બની ગયા છે. સોશિયલ મીડિયા પર સંસ્કારોના સ્ટેટસ મૂકવા માટે સમય છે, પણ જન્મદાતાઓને રૂબરૂ મળવા માટે ૧૦ મિનિટનો સમય નથી. જો આ જ આપણી પ્રગતિ હોય, તો આવી સફળતા આપણા માટે શરમજનક છે. વિચારો, જેમણે તમને આંગળી પકડીને ચાલતા શીખવ્યું, આજે જીવનના અંતિમ પડાવ પર જ્યારે તેમને તમારા સહારાની જરૂર છે, ત્યારે તમે તેમને પારકા ભરોસે છોડી દીધા છે.

આત્મનિરીક્ષણનો સમય: હવે જાગવાની જરૂર છે

આ લેખ વાંચીને માત્ર નિસાસો નાખવો પૂરતો નથી, આ સમય કડક આત્મનિરીક્ષણનો છે. વૃદ્ધાશ્રમમાં બેઠેલો દરેક વડીલ ક્યારેક એવો જ યુવાન હતો જેણે પોતાના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય અને સુખી પરિવારના સપના જોયા હતા. ખરી કરૂણતા વૃદ્ધાશ્રમો હોવામાં નથી, પરંતુ સંતાનો દ્વારા તેને 'ડમ્પિંગ ગ્રાઉન્ડ' તરીકે વાપરવામાં છે. સમયનું ચક્ર ફરતું રહે છે, અને યાદ રાખો કે આજે તમે તમારા માતા-પિતા સાથે જેવો વ્યવહાર કરી રહ્યા છો, આવતીકાલે તમારા સંતાનો તમારી સાથે એવો જ વ્યવહાર કરશે.

પરિવર્તનની શરૂઆત આપણાથી જ કરીએ

હજી સમય વીતી નથી ગયો. આ રવિવારે જ કોઈ પણ બહાના વિના વૃદ્ધાશ્રમની મુલાકાત લો અથવા પોતાના વડીલો પાસે બેસો. તમારા બાળકોને દાદા-દાદીના પ્રેમનું મૂલ્ય સમજાવો. આપણા સનાતન ધર્મનો બચાવ મંદિરો પૂરતો સીમિત નથી, તે આપણા ઘરના વડીલોના સન્માનથી શરૂ થાય છે. કોઈ ખરાબ સમાચાર આવે તેની રાહ જોયા વિના આજે જ ફોન ઉપાડો અને કહો - "મા-બાપુજી, હું તમને મળવા આવું છું." બારી પાસેની એ ખુરશી કાયમ માટે ખાલી થઈ જાય તે પહેલાં, તમારા સંબંધોને ફરીથી જીવંત કરો.