ગ્લોબલ એનર્જી કટોકટી: ટ્રમ્પના 'શાંતિ' સંકેતથી ક્રૂડમાં ભારે ઉથલપાથલ, ભારતમાં LPGનું રેશનિંગ અને મોંઘવારીનો માર

૨૦૨૬નું આ વર્ષ પશ્ચિમ એશિયામાં ભભૂકી રહેલી યુદ્ધની જ્વાળાઓને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ રહ્યું છે. અમેરિકા-ઈઝરાયેલ-ઈરાન યુદ્ધ બીજા સપ્તાહમાં પ્રવેશતા જ વિશ્વભરના બજારોમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. ઈરાનમાં મોજતબા ખામેનેઈના નવા સુપ્રીમ લીડર તરીકેના શપથ અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વિરોધાભાસી નિવેદનોએ તેલના ભાવને રોલર-કોસ્ટર રાઈડ પર બેસાડી દીધા છે. આ યુદ્ધની સીધી અસર ભારતના રસોડા સુધી પહોંચી છે, જ્યાં LPG રેશનિંગ અને ભાવવધારાએ ગૃહિણીઓનું બજેટ ખોરવી નાખ્યું છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો 'શાંતિ' સંકેત અને ક્રૂડના ભાવમાં 9%નો કડાકો

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ યુદ્ધને એક "ટૂંકી મુસાફરી" (Short Excursion) ગણાવીને સંકેત આપ્યો છે કે યુદ્ધ ખૂબ જ જલ્દી સમાપ્ત થઈ શકે છે. આ નિવેદનને કારણે ગઈકાલે $120 સુધી પહોંચેલા તેલના ભાવમાં આજે મોટો કડાકો જોવા મળ્યો અને બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઘટીને $90 ની આસપાસ આવી ગયું. જોકે, ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર ચેતવણી પણ આપી છે કે: "જો ઈરાન સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી તેલનો પુરવઠો રોકશે, તો અમેરિકા તેના પર અત્યાર સુધીના હુમલા કરતા ૨૦ ગણા વધુ આક્રમક હુમલા કરશે." આ નિવેદનોને કારણે ભારતીય શેરબજાર (સેન્સેક્સ-નિફ્ટી) માં પણ નીચલા મથાળેથી સુધારો જોવા મળ્યો છે.

મોજતબા ખામેનેઈનું આગમન: ઈરાનનું કડક વલણ

અલી ખામેનેઈના મૃત્યુ બાદ તેમના પુત્ર મોજતબા ખામેનેઈને ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. IRGC ના દબાણ હેઠળ થયેલી આ નિમણૂક સૂચવે છે કે ઈરાન યુદ્ધમાં નમતું જોખવા તૈયાર નથી. ઈરાને ફરી એકવાર સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ કરવાની ધમકી આપી છે, જે વિશ્વના ૨૦% તેલ વેપારનો મુખ્ય માર્ગ છે. જો આ માર્ગ બંધ થાય, તો ભારત માટે ઉર્જા સુરક્ષાનો ગંભીર ખતરો ઊભો થઈ શકે છે.

ભારતમાં LPGનું રેશનિંગ: હોટલોમાં 'વેરાયટી રાઈસ' બંધ

યુદ્ધની સૌથી મોટી અસર ભારતના સ્થાનિક બજાર પર પડી છે. ભારત સરકારે એસેન્શિયલ કોમોડિટીઝ એક્ટ લાગુ કરીને ગેસના પુરવઠા પર નિયંત્રણો મૂક્યા છે. તેલ કંપનીઓએ ઘરેલું LPG સિલિન્ડરના બુકિંગ વચ્ચે ૨૫ દિવસનો ગાળો ફરજિયાત બનાવ્યો છે, જેનો અર્થ છે કે હવે લોકો મનફાવે ત્યારે સિલિન્ડર બુક કરાવી શકશે નહીં. કોમર્શિયલ ગેસની અછત એટલી વધી ગઈ છે કે ચેન્નાઈ, મુંબઈ અને બેંગલુરુની હોટલોમાં મેનુ ટૂંકાવી દેવામાં આવ્યા છે. ઘણી જગ્યાએ ગેસ બચાવવા માટે માત્ર મર્યાદિત વાનગીઓ જ બનાવવામાં આવી રહી છે.

સંરક્ષણ મંત્રી હેગસેથની ચેતવણી: 'સૌથી તીવ્ર હુમલા' આજે

એકતરફ ટ્રમ્પ શાંતિની વાત કરે છે, તો બીજી તરફ અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રી પીટ હેગસેથે જાહેરાત કરી છે કે મંગળવારનો દિવસ ઈરાન પરના હુમલાનો સૌથી તીવ્ર દિવસ હશે. ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી હેઠળ અમેરિકા ઈરાનના મિસાઈલ ભંડારો અને પરમાણુ મથકોને નેસ્તનાબૂદ કરી રહ્યું છે. હેગસેથે સ્પષ્ટ કર્યું કે, "જ્યાં સુધી દુશ્મનનો સંપૂર્ણ પરાજય ન થાય ત્યાં સુધી અમે અટકીશું નહીં." આ લશ્કરી આક્રમકતાને કારણે બજારમાં સતત ડરનો માહોલ છે.

નિષ્કર્ષ: ભારત માટે કપરા ચઢાણ

ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૯% ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. જો યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાય અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ થાય, તો ભારતમાં મોંઘવારી બેકાબૂ બની શકે છે. અત્યારે ભલે શેરબજારમાં રિકવરી દેખાતી હોય, પણ સામાન્ય જનતા માટે LPG ના ભાવ અને તેની અછત આવનારા દિવસોમાં મોટી સમસ્યા બની રહેશે. નવભારત મિરર આ ગંભીર સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે.