૧૨ માર્ચ: સાબરમતીના સંતની દાંડી કૂચથી લઈને મુંબઈના સીરિયલ બ્લાસ્ટ સુધી, જાણો આજનો રક્તરંજિત અને ગૌરવશાળી ઈતિહાસ

૧૨ માર્ચની તારીખ એટલે ભારતીય ઇતિહાસના ફલક પર અંકિત થયેલો એક એવો દિવસ, જેમાં એક તરફ આઝાદીની લડતનો શંખનાદ છે, તો બીજી તરફ આતંકવાદનો કારમો ઘા છે. નવભારત મિરરના આ વિશેષ અહેવાલમાં આપણે જોઈશું કે કેવી રીતે સાબરમતીના એક સંતે અંગ્રેજ સલ્તનતના પાયા હચમચાવી દીધા અને કેવી રીતે ૧૯૯૩માં મુંબઈએ લોહીના આંસુ વહાવ્યા હતા. આ દિવસ માત્ર તારીખ નથી, પણ ભારતીય લોકશાહી અને અસ્મિતાની વિકાસયાત્રાનું એક જીવંત પ્રકરણ છે.

સત્યાગ્રહનો શંખનાદ: સાબરમતીથી દાંડી સુધીની ઐતિહાસિક કૂચ

૧૯૩૦માં આજના જ દિવસે મહાત્મા ગાંધીએ અમદાવાદના સાબરમતી આશ્રમથી વિશ્વવિખ્યાત દાંડી કૂચનો પ્રારંભ કર્યો હતો. પોતાના ૭૮ વિશ્વાસુ સાથીદારો સાથે નીકળેલા બાપુએ જ્યારે આશ્રમ છોડ્યો ત્યારે તેમણે પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી કે "કાગડા-કૂતરાના મોતે મરીશ પણ સ્વરાજ લીધા વગર આશ્રમમાં પાછો નહીં ફરું." ૨૪૧ માઈલ લાંબી આ પદયાત્રાનો મુખ્ય હેતુ અંગ્રેજોના ક્રૂર મીઠાના કાયદાનો ભંગ કરવાનો હતો. આ કૂચે સમગ્ર દેશમાં 'સવિનય કાનૂનભંગ'ની લહેર ઉભી કરી અને સાબિત કરી દીધું કે અહિંસાના શસ્ત્ર સામે દુનિયાની સૌથી મોટી સત્તા પણ ઝૂકી શકે છે.

મુંબઈનો કાળો શુક્રવાર: ૨૫૭ માસૂમોનો ભોગ લેનાર સીરિયલ બ્લાસ્ટ

૧૨ માર્ચ ૧૯૯૩ ના રોજ મુંબઈમાં જે બન્યું તે ભારતના ઇતિહાસનું સૌથી કલંકિત પ્રકરણ છે. બપોરે ૧:૩૦ થી ૩:૩૦ વાગ્યાની વચ્ચે મુંબઈના ૧૨ વ્યૂહાત્મક સ્થળોએ શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ ધડાકા થયા હતા. આ દેશનો પહેલો મોટો સંગઠિત આતંકવાદી હુમલો હતો, જેમાં ૨૫૭ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા અને ૭૦૦ થી વધુ લોકો કાયમી ધોરણે અપંગ બન્યા. શેરબજારથી લઈને એર ઈન્ડિયા બિલ્ડિંગ સુધીના ધડાકાઓએ માત્ર મહારાષ્ટ્રને જ નહીં, પણ આખા વિશ્વને હચમચાવી દીધું હતું. આજે પણ આ દિવસ આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં ભારતની મક્કમતાની યાદ અપાવે છે.

મોરેશિયસની આઝાદી: ભારત સાથેના ગાઢ સંબંધોનું પ્રતીક

આજે માત્ર ભારત જ નહીં, પણ હિન્દ મહાસાગરનો ટાપુ દેશ મોરેશિયસ પણ પોતાનો રાષ્ટ્રીય દિવસ ઉજવી રહ્યો છે. ૧૨ માર્ચ ૧૯૬૮ના રોજ મોરેશિયસ બ્રિટિશ ગુલામીમાંથી મુક્ત થયું હતું. રસપ્રદ વાત એ છે કે મોરેશિયસમાં ભારતીય મૂળના લોકોની બહુમતી છે, અને ત્યાંની સંસ્કૃતિમાં ભારતની ઝલક જોવા મળે છે. ૧૯૯૨માં આજના દિવસે જ તે સંપૂર્ણ પ્રજાસત્તાક રાષ્ટ્ર બન્યું હતું. ભારત અને મોરેશિયસ વચ્ચેના 'લોહીના સગપણ'ને કારણે આ દિવસ ભારતીય રાજદ્વારી દ્રષ્ટિએ પણ અત્યંત મહત્વનો છે.

સાહિત્ય અને સંસ્કારનું ધામ: સાહિત્ય અકાદમીની સ્થાપના

ભારતની સમૃદ્ધ ભાષાકીય વિરાસતને જાળવવા માટે ૧૨ માર્ચ ૧૯૫૪ના રોજ સાહિત્ય અકાદમીનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. ભારતની ૨૪ મુખ્ય ભાષાઓમાં શ્રેષ્ઠ સાહિત્યિક કૃતિઓને પ્રોત્સાહન આપતી આ સંસ્થા આજે ભારતીય અક્ષરદેહની રખેવાળ બની છે. લેખકો અને કવિઓ માટે 'સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ' મેળવવો એ જીવનનું સૌથી મોટું બહુમાન ગણાય છે. આ સંસ્થાએ ભારતના વૈવિધ્યસભર સાહિત્યને એક તાંતણે બાંધવાનું ભગીરથ કાર્ય કર્યું છે slums.

અન્ય ઐતિહાસિક ઝલક: યશવંતરાવ ચવ્હાણ અને અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ

આધુનિક મહારાષ્ટ્રના શિલ્પી ગણાતા યશવંતરાવ ચવ્હાણનો જન્મ ૧૯૧૩માં આજના દિવસે થયો હતો. તેમણે ભારતના સંરક્ષણ મંત્રી અને નાયબ વડાપ્રધાન તરીકે દેશને કટોકટીના સમયે દિશા આપી હતી. આ ઉપરાંત, ૧૯૫૪માં આજના દિવસે જ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટનું સત્તાવાર નામકરણ થયું હતું. આ તમામ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે ૧૨ માર્ચ એ ભારતીય ન્યાયતંત્ર, રાજનીતિ અને ક્રાંતિ માટે કેવો પ્રભાવશાળી દિવસ રહ્યો છે.

નિષ્કર્ષ: ભૂતકાળના બોધપાઠ અને ભવિષ્યની આશા

આજના આ ઐતિહાસિક દિવસની વિગતો તપાસતા સમજાય છે કે સમય ક્યારેક ગૌરવની ક્ષણો આપે છે તો ક્યારેક સંઘર્ષની. દાંડી કૂચ આપણને અન્યાય સામે લડવાની શક્તિ આપે છે, જ્યારે મુંબઈ બ્લાસ્ટ આપણને સુરક્ષા અને એકતા પ્રત્યે જાગૃત કરે છે. નવભારત મિરર આ તમામ વિભૂતિઓને અને શહીદોને નમન કરે છે જેમણે ભારતના ઇતિહાસને આકાર આપવામાં પોતાનો ફાળો આપ્યો છે.