રસોડામાં કટોકટી: પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધની અસર ભારત પર, ગેસની તંગીથી હોસ્ટેલ અને મેસમાં ખાવાના ફાંફા

પશ્ચિમ એશિયાનું યુદ્ધ અને ભારતીય રસોડા પર તેની માઠી અસર

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની જ્વાળાઓ હવે ભારતના રસોડા સુધી પહોંચી છે. ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના તણાવને કારણે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) દ્વારા થતો ગેસનો પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો 90% LPG આ માર્ગે આયાત કરે છે. પરિણામે, દેશભરમાં ખાસ કરીને કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરની ભારે અછત સર્જાઈ છે, જેની સીધી અસર વિદ્યાર્થીઓની હોસ્ટેલ અને મેસ પર પડી છે.

હૈદરાબાદ અને કોટામાં વિદ્યાર્થીઓની હાલાકી

હૈદરાબાદના આઈટી કોરિડોર અને રાજસ્થાનના શિક્ષણ ધામ કોટામાં સ્થિતિ ગંભીર બની છે. હૈદરાબાદમાં પીજી અને હોસ્ટેલ સંચાલકોએ ગેસ બચાવવા માટે રોટલી, ઈડલી અને ઢોંસા જેવી વાનગીઓ બનાવવાનું બંધ કરી દીધું છે. કોટામાં, જ્યાં લાખો વિદ્યાર્થીઓ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરે છે, ત્યાં ઘણી મેસમાં હવે લાકડાના ચૂલા પર રસોઈ બનાવવાની નોબત આવી છે. હોસ્ટેલ એસોસિએશને ચેતવણી આપી છે કે જો આ સ્થિતિ લાંબી ચાલશે તો વિદ્યાર્થીઓને જમાડવું મુશ્કેલ બની જશે.

કાળાબજારનો રાફડો: ₹2,100નો બાટલો ₹3,500માં

અછતનો ગેરફાયદો ઉઠાવીને કાળાબજારિયાઓ સક્રિય થયા છે. 19 કિલોના જે કોમર્શિયલ સિલિન્ડરની સત્તાવાર કિંમત અંદાજે ₹2,110 છે, તે બજારમાં ₹3,000 થી ₹3,500 માં વેચાઈ રહ્યા છે. અનેક એજન્સીઓએ સ્ટોક નથી તેમ કહીને ફોન બંધ કરી દીધા છે. આ પરિસ્થિતિને જોતા સરકારે હવે આવશ્યક વસ્તુ ધારા (Essential Commodities Act) હેઠળ કડક દેખરેખ રાખવાના આદેશ આપ્યા છે.

કેન્દ્ર સરકારની સુરક્ષાત્મક વ્યૂહરચના

કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ સંસદમાં જણાવ્યું છે કે ઘરગથ્થુ વપરાશ માટેનો ગેસ સુરક્ષિત છે. સરકારે રિફાઇનરીઓને LPG ઉત્પાદન 25% વધારવા અને તેને પ્રાથમિકતાના ધોરણે ઘરો સુધી પહોંચાડવા સૂચના આપી છે. આ ઉપરાંત, ગેસના સંગ્રહખોરી રોકવા માટે બે સિલિન્ડર બુકિંગ વચ્ચેનો સમયગાળો વધારીને 25 દિવસ કરી દેવામાં આવ્યો છે. સરકાર હવે ગલ્ફ દેશો સિવાયના અન્ય દેશો પાસેથી ગેસ આયાત કરવા માટે પણ પ્રયત્નો કરી રહી છે.

ભવિષ્યનો માર્ગ: ઇલેક્ટ્રિક અને પાઇપ ગેસ તરફ પ્રયાણ

આ કટોકટીએ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા સામે મોટા પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટના બાદ દેશમાં ઇન્ડક્શન સગડી અને પાઇપ નેચરલ ગેસ (PNG) ના વપરાશમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી શકે છે. હાલમાં સરકારની પ્રાથમિકતા હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને અવિરત પુરવઠો પૂરો પાડવાની છે. લોકોમાં ગભરાટ ન ફેલાય તે માટે તંત્ર દ્વારા સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.