૨૪ માર્ચ: ભારતીય ઇતિહાસના પાનાઓમાંથી - મોરારજી દેસાઈના શપથથી લઈને લોકડાઉનની જાહેરાત સુધીની સફર

સમયનો પડઘો: ભારતના ઈતિહાસમાં ૨૪ માર્ચનું અનોખું મહત્વ

ઈતિહાસ માત્ર તારીખોનો સંગ્રહ નથી, પરંતુ એવી ઘટનાઓનું ભાથું છે જે રાષ્ટ્રના નસીબને નવો આકાર આપે છે. ભારત માટે ૨૪ માર્ચ એક એવો સીમાચિહ્નરૂપ દિવસ છે, જે રાજકીય પરિવર્તન, તકનીકી ક્રાંતિ અને અભૂતપૂર્વ સામાજિક પડકારોનો સાક્ષી રહ્યો છે. નવી દિલ્હીના સત્તાના ગલિયારાથી લઈને ૧૯મી સદીની વૈજ્ઞાનિક શોધો સુધી, આ તારીખ એક એવો વારસો ધરાવે છે જે આજના આધુનિક ભારતને પણ પ્રેરણા આપે છે.

૧૯૭૭નું રાજકીય પરિવર્તન: પ્રથમ બિન-કોંગ્રેસી સરકારનો ઉદય

આ તારીખની સૌથી મોટી રાજકીય ઘટના ૧૯૭૭માં બની હતી. કટોકટીના તોફાની સમયગાળા પછી, મોરારજી દેસાઈએ ભારતના ચોથા વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા. આ ભારતીય લોકશાહીમાં એક મોટું પરિવર્તન હતું કારણ કે કેન્દ્રમાં પ્રથમ વખત જનતા પાર્ટીની બિન-કોંગ્રેસી સરકાર અસ્તિત્વમાં આવી હતી. ગુજરાતના પનોતા પુત્ર અને ચુસ્ત ગાંધીવાદી નેતા મોરારજી દેસાઈએ રાજકીય બહુલવાદના નવા યુગની શરૂઆત કરી હતી. ૨૪ માર્ચ, ૧૯૭૭ના રોજ તેમનું સત્તા પર આવવું એ સાબિત કરે છે કે ભારતીય મતદારો પાસે દેશની રાજકીય દિશા બદલવાની સર્વોચ્ચ શક્તિ છે.

તકનીકી ક્રાંતિ: પ્રથમ લાંબા અંતરનો ટેલિગ્રામ (૧૮૫૫)

ડિજિટલ ક્રાંતિના ઘણા સમય પહેલા, ૨૪ માર્ચ, ૧૮૫૫ના રોજ ભારતે ઝડપી સંદેશાવ્યવહાર તરફ પ્રથમ મોટું કદમ ઉઠાવ્યું હતું. આ દિવસે આગ્રા અને કલકત્તા વચ્ચે આશરે ૧,૩૦૦ કિમીના અંતરે પ્રથમ લાંબા અંતરનો ટેલિગ્રામ સંદેશ સફળતાપૂર્વક મોકલવામાં આવ્યો હતો. આ સિદ્ધિએ આધુનિક ભારતીય ટપાલ અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન નેટવર્કનો પાયો નાખ્યો હતો, જેણે વહીવટી અને વ્યક્તિગત માહિતીની આપ-લે કરવાની રીત કાયમ માટે બદલી નાખી.

આધુનિક કટોકટી: ૨૦૨૦માં લોકડાઉનની જાહેરાત

તાજેતરના વર્ષોમાં, ૨૪ માર્ચ ૨૦૨૦નો દિવસ કોઈ ભૂલી શકે તેમ નથી. રાષ્ટ્રને સંબોધતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કોવિડ-૧૯ મહામારી સામે લડવા માટે ૨૧ દિવસના રાષ્ટ્રવ્યાપી લોકડાઉનની જાહેરાત કરી હતી. ૧.૩ અબજ લોકોના જીવનને ત્વરિત અસર કરતો આ નિર્ણય વિશ્વના સૌથી કડક લોકડાઉન પૈકીનો એક હતો. આ દિવસે ભારતના ઈતિહાસમાં એક નવો વળાંક આપ્યો, જેણે માનવતા અને સામાજિક સુરક્ષાના નવા પાઠ ભણાવ્યા.

મહાનુભાવો અને વૈશ્વિક જાગૃતિનો દિવસ

૨૪ માર્ચ એ સત્યેન્દ્ર પ્રસન્ન સિન્હા (૧૮૬૩) ની જન્મજયંતિ પણ છે, જેઓ વાઈસરોયની એક્ઝિક્યુટિવ કાઉન્સિલમાં પ્રવેશનાર પ્રથમ ભારતીય હતા. આ ઉપરાંત, આ દિવસ વિશ્વ ક્ષય દિવસ (World TB Day) તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે, જે ૧૮૮૨માં ડૉ. રોબર્ટ કોચ દ્વારા ટીબીના બેક્ટેરિયાની શોધની યાદમાં મનાવવામાં આવે છે. ટીબી મુક્ત ભારતના અભિયાન માટે આ દિવસ અત્યંત મહત્વનો છે.

નિષ્કર્ષ: ભૂતકાળમાંથી બોધપાઠ

૧૯૯૦માં શ્રીલંકામાંથી ભારતીય શાંતિ રક્ષક દળ (IPKF)ની વાપસી હોય કે ૧૯૬૮માં 'મેનકા' રોકેટનું સફળ લોન્ચિંગ - ૨૪ માર્ચની દરેક ઘટના ભારતની સફરનો અરીસો છે. રાજકીય ક્રાંતિ હોય કે વૈજ્ઞાનિક દ્રઢતા, આ દિવસ આપણને લોકશાહી મૂલ્યો અને આધુનિક સ્થિતિસ્થાપકતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાની પ્રેરણા આપે છે.