૨૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૧. સવારના ૮:૪૬ વાગ્યા હતા. સમગ્ર ભારત જ્યારે પ્રજાસત્તાક પર્વની ઉજવણીમાં ડૂબેલું હતું, ત્યારે કચ્છની ધરતીમાં એક એવી ધ્રુજારી પેદા થઈ જેણે ઇતિહાસના પાનાઓ કાયમ માટે બદલી નાખ્યા. રિક્ટર સ્કેલ પર ૭.૭ ની તીવ્રતા ધરાવતો એ ભૂકંપ માત્ર કુદરતી હોનારત નહોતી, પણ એક જીવતી-જાગતી કબર બનીને આવ્યો હતો. આજે ૨૦૨૬માં જ્યારે આપણે એ ઘટનાના ૨૫ વર્ષ પૂરા કરી રહ્યા છીએ, ત્યારે એ ૨૦,૦૦૦ આત્માઓની યાદ અને કચ્છની અદમ્ય ચેતનાને વંદન કરવાનો દિવસ છે.
વિનાશની તે ભયંકર સવાર
ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ ભચાઉ પાસેનું ચોબારી ગામ હતું. સેકન્ડોના ગાળામાં જ ભુજ, અંજાર, ભચાઉ અને રાપર જેવા શહેરો કાટમાળના ઢગલામાં ફેરવાઈ ગયા. ગુજરાતના ૨૧ જિલ્લાઓ અને ૭૯૦૦થી વધુ ગામડાઓ આ આંચકાથી ધ્રૂજી ઉઠ્યા હતા. લગભગ ૪ લાખ મકાનો જમીનદોસ્ત થયા અને દોઢ લાખથી વધુ લોકો ઘાયલ થયા. અંજારની એ ગલીઓ આજે પણ યાદ આવે છે જ્યાં ગણતંત્ર દિવસની પરેડમાં નીકળેલા નિર્દોષ ભૂલકાઓ કાટમાળ નીચે દબાઈ ગયા હતા. એ દ્રશ્યો કોઈપણ પથ્થર દિલ માણસને રડાવી દે તેવા હતા.
રાખમાંથી બેઠું થતું ફિનિક્સ: કચ્છનું ખમીર
એ સમયે દુનિયાને લાગતું હતું કે કચ્છ હવે ક્યારેય બેઠું નહીં થઈ શકે. પણ કચ્છની તાસીર અલગ છે. ૧૮૧૯ અને ૧૯૫૬ના ભૂકંપ બાદ આ ત્રીજો મોટો પ્રહાર હતો. 'લડેંગે તો જીતેંગે'ના મંત્ર સાથે કચ્છી માડુઓએ પોતાની રાખમાંથી બેઠા થવાનું નક્કી કર્યું. સરકાર, સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ અને લોકોના સહિયારા પુરુષાર્થથી આજે કચ્છનું ચિત્ર બદલાયેલું છે.
આજે ૨૫ વર્ષ પછી, કચ્છ માત્ર બેઠું જ નથી થયું, પણ વિશ્વના નકશા પર ચમકી રહ્યું છે. મુંદ્રા અને કંડલા જેવા બંદરો, સફેદ રણનું પ્રવાસન, અને એશિયાની સૌથી મોટી ડેરીઓમાંની એક - સરહદ ડેરી, કચ્છના વિકાસની સાક્ષી પૂરે છે. જે ગામો કાટમાળ બની ગયા હતા, ત્યાં આજે આધુનિક સુવિધાઓ છે.
નિષ્કર્ષ
ભૂકંપના ૨૫ વર્ષ આપણને યાદ અપાવે છે કે કુદરત ગમે તેટલી ક્રૂર હોય, માનવીય જીજીવિષા તેને હરાવી શકે છે. સ્મૃતિવન જેવું સ્મારક આજે એ દિવંગત આત્માઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપી રહ્યું છે. કચ્છનો વિકાસ એ માત્ર ઇંટો અને પથ્થરની ઈમારતો નથી, પણ કચ્છીઓના લોહીમાં રહેલા અણનમ ખમીરનો વિજય છે.
Comments
તમારો પ્રતિભાવ આપો
હજુ સુધી કોઈ ટિપ્પણી નથી.