૨૬ જાન્યુઆરી: સ્વાભિમાન, સંકલ્પ અને સંઘર્ષની ત્રિવેણી

આજથી દાયકાઓ પહેલા, ૧૯૩૦માં જ્યારે આખો દેશ ગુલામીની સાંકળોમાં જકડાયેલો હતો, ત્યારે ૨૬ જાન્યુઆરીએ ભારતીય મિજાજની પ્રથમ ઓળખ દુનિયાને કરાવી હતી. લાહોરના અધિવેશનમાં લેવાયેલો 'પૂર્ણ સ્વરાજ'નો ઠરાવ એ માત્ર કાગળ પરનો દસ્તાવેજ નહોતો, પણ કરોડો ભારતીયોની આંખોમાં આઝાદીનું રોપાયેલું પ્રથમ બીજ હતું. આ એ જ ઐતિહાસિક મહત્વ છે જેના કારણે ૧૯૫૦માં આ દિવસે ભારતને ગણતંત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યું.

ઇતિહાસ હંમેશા સુખદ નથી હોતો. ૨૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૧ની એ સવાર જ્યારે દેશ તિરંગાને સલામી આપી રહ્યો હતો, ત્યારે કચ્છમાં ધરતીએ પ્રલય સર્જ્યો. એ વિનાશક ભૂકંપની યાદો આજે પણ ગુજરાતના હૃદયમાં ધબકે છે. હજારો જિંદગીઓ હોમાઈ ગઈ, શહેરો કાટમાળમાં ફેરવાઈ ગયા, પરંતુ એક પત્રકાર તરીકે મેં જે જોયું છે તે છે - 'ગુજરાતીઓની ખુમારી'. જે કચ્છ પાયમાલ થઈ ગયું હતું, તેણે રાખમાંથી બેઠા થઈને વિકાસની જે ગાથા લખી છે, તે આજે વિશ્વ માટે અભ્યાસનો વિષય છે. તે આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને માનવીય જીજીવિષાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.

આ જ તારીખે ૧૯૬૩માં મોરને ભારતનું 'રાષ્ટ્રીય પક્ષી' જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, જે આપણી સંસ્કૃતિ અને પ્રકૃતિ પ્રત્યેના પ્રેમને દર્શાવે છે. સાથે જ, ૧૯૬૫માં હિન્દીને રાજભાષાનો દરજ્જો આપીને વહીવટી સ્તરે દેશને એકસૂત્રતામાં પરોવવાનો પ્રયાસ આ દિવસે થયો હતો.

૨૬ જાન્યુઆરી આપણને યાદ અપાવે છે કે આપણે ક્યાંથી આવ્યા છીએ અને ક્યાં પહોંચ્યા છીએ. ૧૯૩૦નો એ રાજકીય સંકલ્પ હોય કે ૨૦૦૧નો એ સામાજિક પુનરુત્થાન, આ દિવસ ભારતની અસ્મિતાનો જીવતો જાગતો પુરાવો છે. લોકશાહીના આ પર્વ પર, આપણે એ તમામ સંઘર્ષોને વંદન કરીએ જેણે આ રાષ્ટ્રને મજબૂત બનાવ્યું છે.